Bir Aile ve Evlilik Terapisi Modeli olan İlişki Pusulası yöntemi, çiftlerin yaşadıkları sorunlar konusunda çiftleri bilgilendiren, doğru adımları nasıl atabilecekleri konusunda yol gösteren, iletişimi engelleyen ve problemin büyümesine neden olan faktörleri tespit etmenize yardım eden güçlü ve etkili bir psikoterapi yöntemidir.

Birçok çift, aile ve evlilik terapisinin sadece ayrılık veya boşanma söz konusu olduğunda alınması gerektiğine inanmaktadır. Ancak bu inanç çoğu zaman ilişkinin daha fazla yaralanmasına hatta sonlanmasına neden olmaktadır.

Oysa ki çift terapisine, yaşadığınız sorunların günlük yaşamınızın kalitesini sekteye uğrattığını düşündüğünüz an başlanmalıdır.

Genelde çiftlerin ilişkide en sık yaşadıkları sorunlardan birisi uzun süre boyunca aynı problem döngüsü içinde olmalarına rağmen her seferinde aynı tepkileri göstererek karşılarındaki partnerlerinin bu sorunun çözümü için adım atmasını beklemeleridir.  Örneğin hafta sonlarını dışarıda vakit geçirerek değerlendirmek isteyen çiftlerden birinin bunu ifade etmeden (veya birlikteliğin ilk yıllarında bir kez ifade ettiğini düşünerek hareket etmesi) beklenti içine girmesi ve bu beklenti gerçekleşmediği için de iyi olan ilişkisinde yara açabilecek küslük davranışını sergilemesi ilişkinin bozulmasına neden olabilmektedir.

İlişki Pusulasında Gündeme Alınan Konu Başlıklarından Bazıları Şunlardır;

-İlişkiyi etkileyen acil durumların saptanması,

-İlişkinin enerjisini (Biz enerjisi) etkileyen faktörlerin belirlenmesi ve biz enerjisinin yeniden aktive edilmesi,

-Sağlıklı aile yapısı hakkında çiftin/partnerlerin bilgilendirilmesi,

-İlişki döngüsündeki barışma stillerinin belirlenmesi ve yıpranmış barışma stillerinden vazgeçilmesi,

-Duygusal aktarımlarda yaşanan sorunların ele alınması ve sağlıklı bir biçimde duygu alışverişinin nasıl sağlanabileceği konusunda çifte/partnere yol gösterilmesi,

-Problem çözme becerilerinin geliştirilmesi için uygulamalı ödevlerin planlanması

-Aldatma veya aldatılma (sadakatsizlik) sorunları,

-Cinsel sorunların ele alınması veya cinsel hayatın daha kaliteli bir hale gelmesi.

İlişki Pusulası, yönünü kaybetmiş ilişkilere yönlerini bulmalarına yardımcı olurken partnerlerin daha iyi bir iletişim kurmasına, daha sağlıklı ve güçlü bir ilişki becerisi geliştirmesine yardımcı olan bir yöntem olup, Ülkemizin Klinik Psikoloji Profesörlerinden biri olan Hürol Fışıloğlu tarafından geliştirilmiştir.

İlişki Pusulası Modeline Göre Süreç Ne Kadar Sürer?

Çift terapisi bir değişim ve dönüşüm sürecidir. Bundan dolayı her iki kişinin de terapi sürecine ilgili ve istekli olması bizim için gerçekten kıymetli bir durumdur. Çünkü ödevlerle devam edecek olan bir sürece girecek ve adım adım ilerleyeceğiz.

Genellikle haftada bir bazen de tamamen danışanların istek ve taleplerine göre ayda iki kez görüşüyoruz. Seansa çiftlerle (her iki eşle/partnerle) birlikte giriyoruz. Nadiren aldatma konusu söz konusu olduğunda arada tek tek görüşmeler gerçekleştirebiliyoruz. Her seansımız yaklaşık 90 dakika sürmektedir.

İlk dört seanstan sonra bir değerlendirme yapıyoruz. Bu zaman zarfı içinde;

-Çift sürece uyum sağladı mı?

-Değişime açık mı? 

-Ödevlerini gerçekleştirebiliyorlar mı veya bu duruma engel olan bireysel bir sorun var mı?

Gibi konuları gözden geçirip, devamında da yaklaşık 12 seansta süreci tamamlamış ve değişimi gerçekleştirmiş oluyoruz.

Eşiniz Terapi Sürecine Katılmak İstemiyorsa!

İlişkide yaşadığınız sorunları çift terapisinde çözebileceğinize, terapi sürecinden fayda sağlayabileceğinize olan inancınız tam olmasına rağmen, eşiniz/ partneriniz bu sürece katılmak istemeyebilir. 

Peki böyle bir durumda ne yapabilirsiniz? 

Eşinizi/partnerinizi terapi sürecine zorla getiremeyeceğinizi belirtmek isterim. Eşiniz böyle bir danışmanlık sürecine katılmak istemiyorsa yapabileceğiniz en sağlıklı şey bireysel danışmanlık alarak karşılaştığınız sorunlar üzerinde profesyonel bir bireysel destek almak olacaktır. 

Bu süreçte belki de ne oluyor da eşiniz/partneriniz bu danışmanlık sürecine ihtiyaç duymuyor? Veya Neden bu sorun sizin hayatınızı bu kadar etkiliyorken eşiniz/ partneriniz sürece kayıtsız kalabiliyor veya kalıyor? sorularının cevaplarını anlamanıza yardımcı olabilecek bir süreç geçirirsiniz.  

İlişki Pusulası Modeli ile ilişkinizin kaybolan yönünü bulmak veya ilişkinizi daha iyi bir yöne ilerletmek için iletişim numarasından irtibata geçebilirsiniz..

Psikolog Fahrettin ÖZÇELEBİ

Özellikle kırsal kesimlerde eğitim düzeyi ile bağlantılı olarak doğru bilgiye ulaşma açısından ciddi problemler yaşandığı görülmektedir. Bu nedenle en sık sorulan ‘ Vajinismus Sorunu Nedir? Vajinismus Sebebi Nedir? Vajinismus Belirtileri? Vajinismus Egzersizleri ‘ gibi konularda bilgi vermeye çalışacağım.

Vajinismus Tanımı

Vajinismus, kadınlarda ilk cinsel birleşmede vajinal bölgedeki kaslarda istem dışı yaşanan kasılma sonucunda girişin olmaması ve birleşmenin sağlanamaması şeklinde tanımlanmakla birlikte kadınların psikolojik olarak etkilendikleri ve cinsel birleşme sırasında veya jinekolojik muayene sırasında tamamen kendilerini korumak maksadıyla aşırı kaygılı bir şekilde gösterdikleri tepki olarak ta tanımlanmaktadır. Vajinismus yaşayan kadınlar cinsel birleşme yaşayacakları veya buna duruma benzer bir jinekolojik muayene sırasında vajinalarına bir müdahale gerçekleşeceğini bildikleri durumlarda vajinalarının dış üçte birlik kısmındaki kaslarda istemsiz,  yinelenen veyahut sürekli bir şekilde kasılma yaşarlar bu kasılmayla birlikte bacakları kapanır. Yaşadıkları kaygı öylesine yoğunlaşır ki bu kaygıyla birlikte itme davranışı sergileyerek partnerlerini pasifize edebilir veya jinekolojik muayenenin gerçekleşmesi güç bir hale gelebilir.

Sorun Ne Zaman Başlar ve Nasıl Gelişir

Aslında vajinismus sorunu, vakaların nerdeyse bir çoğunda cinsel hayatın ilk anından itibaren hep vardır, fakat bu sorunu yaşayan kadınların nerdeyse hiç cinsel birleşme deneyimi yaşamamış olması,  sorunun varlığını fark etmelerini engeller. Evlilik öncesinde cinsel birleşme deneyiminden kaçınmalar genelde bilinçsiz olarak sergilenir. Kaçınmanın nedeni ilk zamanlar ahlaki veya dini nedenlerdir, ancak evlilik gerçekleştikten sonra bile cinsel birleşme deneyimi baş ağrısı veya yorgunluk gibi gerekçelerle sürekli olarak ertelenir. Gerçekleştirilmeye çalışılan ilk deneme sonucunda aşırı korku, kaygı ve kasılma oluştuktan sonra, yeniden bir deneme için çift daha az hevesli olmaya başlar ve sonucunda cinsel birleşme denemeleri bir kaç ay içinde oldukça seyrekleşmeye başlar. Nihayetinde ise çiftler genelde kendilerine özel bir cinsel yaşam alışkanlığı geliştirirler, ancak gelişen bu yeni cinsel alışkanlığın içinde cinsel birleşme söz konusu değildir.

Vajinismus sorunu yaşayan kadınların çocukluk veya genç kızlık dönemlerine baktığımızda genel olarak aileleri tarafından ”ailenin iyi kızları” olarak nitelendirildiklerini görürüz. Bunun dışında kendilerine çizilen sınırların dışına çıkmayan ve kurallara riayet eden, öfke ve kızgınlıklarını dışa pek yansıtmayan aynı zamanda aile ve sosyal çevrelerince kabul görme ihtiyacı içinde olan kadınlar olduğu görülür.

Vajinismus bir savunma tepkisi olarak ortaya çıkar. Bu nedenle vajinismus sorunu yaşayan kadınlar bilinçdışı savunma geliştirir ve erkekleri tehditkar aynı zamanda saldırgan olarak görebilir ve bundan dolayı birleşmeyi reddederler. Tüm bunlara ek olarak cinselliğin ”kirli” ve ”kötü” bir şeymiş gibi algılanması da cinsel birleşmeye karşı ilerleyen süreçlerde direnç gelişmesine neden olur.

Zihinde cinsellikle ilgili oluşan şiddet, işgal edilme ve cinselliğin kirli, kötü olarak algılanması vajinismus yaşayan kadının kendisini savunma ve önlem alma ihtiyacını da beraberinde getirdiğinden dolayı aslında kadında oluşan kasılmaların anlamı da tüm bu saydıklarımıza önlem alma çabasından ibaret hale gelir.

Vajinismus Yaşayan Kadınlar Cinsel İstek Duymaz mı?

Vajinismus yaşayan kadınlarda cinsel birleşme yaşanacağı durumlarda kasılma çok güçlüdür, adeta etten kemikten bir duvar örülmüş gibidir. Ancak çoğu vakada vajinal girişe zorlanılmadığı sürece bu sorunu yaşayan kadınların cinsel istek duyma, cinsel uyarılma veya orgazm yaşama konularında sorun yaşanmadığı gözlenmektedir. Fakat söz konusu cinsel birleşme olduğu zaman bu düşünce veya küçük bir girişim bile vajinismus yaşayan kadınların kasılmasına ve panik yaşamasına neden olabilmektedir.

Vajinismusu Olan Kadınların Özellikleri

İlginç gelebilir ancak vajinismus sorunu yaşayan kadınların hatta eşlerinin genel olarak birbirine benzeyen ortak özellikleri vardır.

• Genelde kadın- erkek ilişkilerinde tecrübesizdirler,
• Çocuksu davranışlar sergilerler
• Erişkin bir kadın olmaya istek duymazlar
• Fobik, yani aşıya kaçan kaygı ve rahatsızlıkları olabilir
• Özellikle cinsel konularla ilgili kaçınmaları vardır
• Cinsel uyarılmaya ve orgazm olmaya yatkındırlar

Vajinismus Eşlerinin Özellikleri

• Genelde nazik, kibar ve anlayışlı insanlardır.
• Çevrelerince de ”saygılı” bireyler olarak tanınırlar
• Pasiftirler, genelde girişken olmazlar
• Cinsel açıdan yeterli tecrübeye sahip değillerdir.
• Eşlerine zarar vermekten dolayı kaygılanabilir, hatta korkarlar

 Vajinismusun Psikososyal Nedenleri

Yapılan araştırmalar bize vajinismus vakalarında, sorunun gelişimindeki psikososyal nedenlerin aşağıdaki gibi olduğunu ve bu sorunu yaşayan kadınların aşağıdaki durumların bir kısmı veya çoğuyla karşı karşıya kaldığını gösteriyor;

• Ailede babanın veya baba figürü olan kişinin aşırı otoriter ve baskıcı olması (Bu tarz durumlarda kadın neredeyse kendi babasının zıddı olan biriyle evlenme yolunu seçer veya birlikte olur.)
• Anne figürünün ise babanın tersine zayıf ve güçsüz olduğu gözlenir.
• Baba ile kız arasındaki ebeveyn-çocuk ilişkisinde sorunlar ve güçlükler gözlenir.
• Ailenin cinselliğe karşı tutumu ve bakışı, cinselliğin değersiz ve aşağılayıcı olduğu yönündedir.
• Cinsel organlara karşı geliştirilen iğrenme duygusu ile cinsel organlara dokunamama ve hoşlanmama
• Dini konularda cinsellikle ilgili olumsuz şartlanmalar
• Cinsel şiddete maruz kalma veya tanık olma
• Kızlık zarının zarar göreceği veya kızlık zarının kaybedileceği ile ilgili korkular
• Hamile kalmaktan korkma veya korkunç bir deneyim olacağı ile ilgili düşünceler
• Cinsellikle ilgili doğru olduğuna sanılan yanlış inançlar (Cinsel mitler)
• Eşcinsel özdeşleşme
• Kültürel sebepler

Vajinismus Problemi Sonucunda Eşlerin Birbirlerine Karşı Tutumları

Bu sorunun yaşanmasıyla birlikte, süreç içinde eşler kendi içlerinde bir takım kaygılar yaşar ve birbirlerine karşı bazı tutumlar geliştirirler. Örneğin bu sorunun yaşandığı çiftlerde kadın; kendi içinde bir takım çelişkiler yaşamaya başlar. Bir yanı yardım almaya ihtiyacı olduğunu söylerken, bir yanı da tedavi olmaktan aşırı derecede korkar. Aynı zamanda hayal kırıklığı yaşarken bu hayal kırıklığına yetersizlik duygusu eşlik eder ve bir yandan da terk edilme korkusunu fazlasıyla yaşar.

Bu sorunun yaşandığı çiftlerde erkek ise; ilk etapta eşi tarafından istenmediğini düşünür fakat bir süre sonra sorunun varlığını kabul eder ve pasifleşmeye başlar.

Sürecin sonucunda ise çift git gide tüm fiziksel aktivitelerine ve yakınlaşma çabalarına son verecek şekilde kaçınma davranışları sergiler.

Vajinismus Sorununda Danışmanlık Süreci

Vajinismus tedavisi en kolay cinsel sorunların başında gelmektedir ve çiftin verilen ödevleri düzenli bir şekilde yapması koşuluyla tedavinin başarı oranı neredeyse %100 civarındadır. Süreç, çiftlerin etkilenmişlik durumuna göre farklılık gösterse de 4 ila 10 seans arasında değişmektedir. Seanslar genel olarak haftada 1 şeklinde planlanmakta ve temel amaç vajinada oluşan istemsiz kasılmaların, uygulanan psikoterapi yöntemleri ve verilen egzersizler ile ortadan kaldırılması aynı zamanda rahatsızlığa neden olan etkenlerin ortadan kaldırılmasıdır.

Danışmanlık süreci içinde gevşeme, duyarsızlaştırma ve imajinasyon teknikleri birlikte kullanılır.

Psikolog Fahrettin ÖZÇELEBİ

Kaynakça: Cinsel Eğitim Tedavi ve Araştırma Derneği tarafından cinsel terapi eğitimine katılan uzmanlara sağlanan ”Cinsel Yaşam ve Sorunları Bilgilendirme Dosyası” ndaki bilgilerden ve alınan eğitimde edinilen bilgiler harmanlanarak tarafımdan kaleme alınmıştır.