Bu yazıyı okurken aşağıda çocukluk çağında yaşamış olabileceğiniz bazı olumsuz yaşam olaylarının bir listesi ile de karşılaşıyor olacaksınız. Bu listede yer alan maddelerden kaçını yaşadığınızı ve bu olayları bugün hala hatırladığınızda kendinizi ne kadar rahatsız hissettiğinize aynı zamanda olayı veya anınızı hatırladığınızda bedensel olarak bazı semptomlar yaşayıp yaşamadığınıza dikkatinizi vermenizi önereceğim.

Travmaların Ortak Özellikleri: Travmatik olaylar olağandışıdır; nadiren yaşandıkları için değil, tam aksine insanın yaşama yönelik adaptasyonunu zedelediği ve yerle bir ettiği için. Basit şanssızlıkların aksine, travmatik olaylar genel olarak yaşama ve insanın bedensel bütünlüğüne yönelik tehditlerle yada şiddet ve ölümle kişisel bir karşılaşmayı gerektirir. Travma, insanları çaresizliğin en şiddetli haliyle baş başa bırakır ve felaketler karşısında verdiğimiz tepkilere neden olur. Genel olarak psikolojik travma yaşayan insanların ortak özelliklerine baktığımızda ”yoğun korku, kontrol kaybı, çaresizlik ve yok olma tehdidi” gibi benzer duygular yaşadıklarını görürüz.

Çocukluk Çağı Travmaları Hangi Sağlık Sorunlarına Neden Olur: Küçükken geçirilen travmaları, çocukların gelişmekte olan beyinlerine zarar veren ve strese cevap verme şekillerini değiştirip bağışıklık sistemlerinin çökmesine yol açabilen ve etkilerinin onlarca yıl sonra ortaya çıkabileceği olumsuz yaşam deneyimleridir. Günümüzde bir çok psikolojik, psikiyatrik ve hatta tıbbi hastalıklara neden olduğu yapılan bilimsel çalışmalarla ispatlanmış bir olgunun yanı sıra aslında toplumlar için bir tehdittir diyebiliriz. Peki bu tehdit içinde hangi konuları barındırıyor diye bir soru soracak olursak karşımıza geniş bir yelpaze çıkıyor.

Çocukluk dönemlerinizde maruz kaldığınız olumsuz yaşam deneyimlerinizin içine duygusal, fiziksel ve cinsel istismar gibi başlıklardan tutun da ebeveynleriniz tarafından şiddet görmeniz, madde bağımlığı ve boşanmaya kadar bir çok başlık yer alıyor ve neden olduğu sağlık sorunlarına baktığımızda ise;

-TSSB (Travma Sonrası Stres Bozukluğu)

-Panik Bozukluğu

-OKB (Obsesif Kompulsif Bozukluk)

-Depresyon

-Anksiyete Bozukluğu

-Fobiler, korkular

-Bağımlılık

-Kişilik Bozuklukları

-Fibromiyalji

-Kanser

-Artirit

-Astım

-Alerjiler

-Borderline

-Migren

Gibi bir çok sağlık sorununa yol açtığı tespit edilmiştir.

Çocukluk Çağı Travmaları Hakkında Yapılan Bilimsel Çalışma Ve sonuçları: Çocukluk dönemlerinde bu başlıkların  yani aile içi travmaların ruh sağlığına ve tıbbi hastalıklara yol açabilme istatistikleri değerlendirildiğinde birbirleriyle çok yakın ilişkide oldukları da yapılan bilimsel çalışmalarla kanıtlanmış durumda.

Kaiser Permanente Vakfı tarafından yaklaşık olarak yaşları ortalama 50 olan 17000 (Onyedibin)  yetişkin bireyle yapılan bir araştırmada olumsuz çocukluk deneyimlerine maruz kalıp kalmadıkları sorgulandı. Yapılan bu çalışmada aşağıda yer alan 10 adet soru soruldu;

1- Fiziksel istismara maruz kalıp kalmadıkları

2-Duygusal istismara maruz kalıp kalmadıkları

3-Cinsel İstismara maruz kalıp kalmadıkları

4-Duygusal olarak ihmal edilme durumları

5-Fiziksel olarak ihmal edilme durumları

6-Aile içindeki herhangi bir bireyin madde bağımlılığının bulunup bulunmadığı

7-Ebeveynler tarafından şiddet görüp görmedikleri

8-Aile içindeki bireylerden birinin ruhsal bir rahatsızlığa sahip olması durumu

9-Anne ve babanın ayrılığı (Boşanma)

10-Hapse giren bir aile üyesinin olup olmadığı

Araştırmaya göre;

• Çocukluğunda bu olumsuz yaşam deneyimlerinden en az 1’ini yaşayan kişi sayısı toplam sayının %67 sine denk geliyor. Yani yaygınlığına baktığımızda her 3 yetişkinden en az 2 si yaşamında en az 1 olumsuz yaşam deneyimine maruz kalmıştır.
• Olumsuz yaşam deneyimi ne kadar artarsa kişinin kronik sağlık sorunları yaşama riski de o ölçüde artar.
• Çocukluğunda bu olumsuz yaşam deneyimlerinden en az 5’ini yaşayan insanların;

1. Örneğin eroin gibi damardan alınan uyuşturucu maddeleri kullanma riskinin diğer insanlara göre 46 kat fazla olduğu (%4600 yani bu olayların en az 5 ini yaşadıysanız çok büyük ihtimalle uyuşturucu bağımlısı olabileceğiniz)
2. Aşırı alkol tüketme riskinin 5 kat fazla olduğu (%700)
3. Kronik akciğer tıkanıklığı (KOAH) riskinin 4 kat fazla olduğu (%399)
4. Görme problemi yaşama riskinin 3.5 kat fazla olduğu (%354)
5. Kalp hastalığı yaşama riskinin yaklaşık 3 kat fazla olduğu (%285)
6. Felç geçirme riskinin yaklaşık 3 kat fazla olduğu (%281)
7. Böbrek hatalığı yaşama riskinin yaklaşık 2.5 kat fazla olduğu (%263)
8. Sigara kullanma riskinin 2.5 kat fazla olduğu (%250)
9. Kalp krizi geçirme riskinin yaklaşık 2.5 kat fazla olduğu (%232)
10. Astım hastalığına yakalanma riskinin yaklaşık 2.5 kat fazla olduğu (%231)

• 10 Yaşından önce cinsel istismara maruz kalmanın ergenlik dönemlerinde hamileliğe yol açma riski 8 kat daha fazla (%800)
• Çocuklukta en az 4 olumsuz yaşam deneyimine maruz kalınmasının;

1. 5 kat daha fazla istenmeyen gebelik riski oluşturduğu (%500)
2. İntihar girişimi riskinin 12 kat daha fazla artmasına neden olduğu (12 kat)

• Anneye yönelik fiziksel şiddetin ergen gebeliğine yol açma riskinin yaklaşık 3 kat fazla olduğu (%280)
• Çocuklukta 6 veya daha fazla olumsuz yaşam deneyimine maruz kalınmasının insan yaşamını 20 yıl kısalttığı tespit edilmiştir.

Araştırmaya katılan bireylerin büyük çoğunluğunun eğitimli bireylerden ve gelirlerinin orta ve üstü olarak kabul edebileceğimiz düzeyde olması bu araştırmanın şaşırtıcı yönlerinden birisi olarak karşımıza çıkmaktadır.

Geçmiş Travmalar Nasıl Düzeltilir?

Eğer bu tür olumsuz yaşam deneyimlerine sahipseniz ve bugün hala hatırladığınızda kendinizi rahatsız, huzursuz ve sağlıksız hissediyorsanız Dünya Sağlık Örgütünün de listesine aldığı en etkili travma terapi modellerinden biri olan EMDR Terapi deneyimini bizimle birlikte yaşayıp hayatınıza yeni bir başlangıç yapabilir EMDR Terapi hakkında daha detaylı bilgi sahibi olmak için ise ”Geçmişteki Olumsuz Anılarınıza EMDR İle Veda Edin” başlıklı yazıma bakabilirsiniz.

Psikolog Fahrettin ÖZÇELEBİ

EMDR Terapisti

Kaynaklar:

1-ACE Study Primer

2-How childhood trauma affects health across a lifetime (TED Talk By Dr. Nadine Burke Harris)

EMDR Terapi Nedir Ne İşe Yarar? 

Oldukça yeni ve sıra dışı bir yöntem olan EMDR Terapi, keşfedildiği günden beri travmalar söz konusu olduğunda tüm dünyada en çok ilgi gören, tavsiye edilen ve araştırılan psikoterapi yöntemlerinden biri haline gelmiştir. 1987 Yılında Dr. Francine Shapiro tarafından tamamen tesadüf eseri bulunan ve dilimize ”Göz Hareketleri İle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme Terapisi” olarak çevrilen EMDR Terapi, bilimsel çalışmalar sonucunda geliştirilen protokolleri sayesinde birçok psikolojik problemin sağaltımında başarıyla kullanılmıştır. Dr Francine Shapiro, parkta yürüdüğü bir gün, günümüzde de bilgi işleme modeli olarak kullandığımız göz hareketlerinin kendisini rahatsız ettiğini düşündüğü bazı anılarının rahatsız edici semptomlarını ortadan kaldırdığını fark eder ve bunun üzerine araştırmalar yapmaya başlar. İnsanı rahatsız eden düşünceler veya anılar söz konusu olduğunda gözlerin belirli bir düzende ve hızda hareket ettirilmesi sonucunda olumsuz düşüncelerin bilinçten sıyrıldığını keşfeder. Olumsuz anı tekrar hatırlanmaya çalışıldığında daha önce oluşan semptomların tekrar oluşmadığı görülür. Daha sonrasında ise düzenli bir şekilde uygulanabilmesi ve aynı etkiyi diğer rahatsızlık duyan kişilerde de gösterebilmesi amacıyla bir protokol geliştirilir ve bilimsel araştırmalar kapsamında uygulanmaya başlanır. Ortaya çıkan sonuç ise mucizevidir. Yapılan onca bilimsel araştırmanın sonucunda ise 1995 yılında EMDR Terapisi hakkında bir ders kitabı yayımlanır. Günümüzde Amerikan Psikiyatri Birliği tarafından etkili bir terapi yöntemi olarak kabul gören EMDR, aynı zamanda savunma bakanlıkları tarafından travmaya maruz kalmış askerlin travma sonrası stres bozukluğu tedavisi için de kullanılmaktadır.

EMDR Şu Ana Kadar Kaç Kişi Üzerinde Uygulanmıştır?

Başta travmalar olmak üzere bir çok psikolojik rahatsızlığın ve bu rahatsızlıkların oluşturduğu semptomların iyileştirilmesi amacıyla tüm dünyada yaygın bir şekilde kullanılan EMDR Terapinin, dünya genelinde toplamda derneklere kayıtlı 100.000 civarında uygulayıcısı bulunmaktadır. Benimde üyesi olmaktan onur ve mutluluk duyduğum bu klinisyen topluluğu son 25 yılda, milyonlarca danışanın farklı türlerde yaşadığı psikolojik rahatsızlıkların sağaltımında başarılı bir şekilde kullanılmıştır.

EMDR’ da Prosedür Nasıl İşliyor ve Değişim Nasıl Sağlanıyor?

Yaşadığınız her yeni deneyim, beyninize yeni bir bilgi olarak gider. Örneğin yaşadığınız bir şiddet, taciz veya trafik kazası olayında beyniniz bazı bilgiler edinir. Bu bilgiler, olayı yaşadığınız gün gördüğünüz görüntüler, aldığınız kokular, duyduğunuz sesler hatta tatlar olarak yer edinir. Beyin için yaşanılan bu olay ve edinilen tüm bilgiler işlenemeyecek ağırlıktaysa, aradan aylar hatta yıllar geçmesine rağmen siz bu olayı her hatırladığınızda, olaya dair benzer bir görüntü gördüğünüzde, benzer koku ya da tat aldığınızda veya ses duyduğunuzda rahatsız eden hatıralar yeniden canlanır. EMDR ile geçmişte yaşadığınız ve belleğinizde işlenemeden kalan bu bilgilere ulaşılır ve beynin bilgi işleme sistemi uyarılır. Kısa süreli göz hareketleri, bilatarel dokunuşlar veya EMDR ses cihazı yardımıyla 30-45 saniyelik setler uygulanarak sıkışıp kalmış olan olumsuz anılarınızın bir öğrenme deneyimine dönüşmesi ve çözüme götüren yeni bağlantılar yapması sağlanır. Bir örnek vermek gerekirse tecavüz mağduru bir kadının yaşadığı travmatik olaya karşı hissettiği duygular ”utanç ve korku” kendisi ile ilgili olumsuz inancı ise ”ben güçsüz biriyim veya değersizim” iken, EMDR işlemesi sonrasında ”utanç bana ait değil, ben güçlü bir kadınım” şeklinde daha sağlıklı ve özgüvenli duygular ve düşünceler geliştirmesi sağlanır.

Hangi Sorunların Danışmanlığında Kullanılır:

Başta tüm travmatik olayların ortaya çıkardığı semptomlar olmak üzere;

Panik atak

Sosyal fobi

Depresyon

OKB

Cinsel, fiziksel ve duygusal istismar

Cinsel saldırı

Rahatsız edici anılar

Doğum ile ilgili yaşanan travma ve kaygılar

Uçma Korkusu

Uyku hakkında korku ve endişe

Performans kaygısı: Aktörler, sporcular, müzisyenler ve eğitmenler için yaşanabilecek sahne korkuları

Performans geliştirme

Sınav Kaygısı

İhanet ve reddedilme duyguları

Öfke Kontrolü

Çocukların yaşadığı kaygı ve korkular

Yukarıda yer alan sorun alanlarının danışmanlığında etkili bir şekilde kullanılmaktadır.

Ankara’da yaşıyor ve EMDR Terapi desteği ile travmatik yaşantılarınızın oluşturduğu olumsuz anılarınızdan ve semptomlarından kurtulmak istiyorsanız, sitemizde yer alan iletişim numarasından ulaşıp destek alabilirsiniz.

Psk. Fahrettin ÖZÇELEBİ

EMDR Terapisti